Người vừa mất nên làm gì trong 24 giờ đầu? Hướng dẫn từng việc cho gia đình

Khi người thân qua đời, gia đình thường phải tiếp nhận nhiều thông tin và đưa ra nhiều quyết định trong lúc đau buồn. Nếu đang băn khoăn người vừa mất nên làm gì, hãy bắt đầu từ việc xác định tình trạng y tế, liên hệ đúng cơ quan hoặc cơ sở phụ trách, rồi mới sắp xếp giấy tờ và tang lễ.

24 giờ đầu là khoảng thời gian để xử lý những việc thiết yếu, không phải thời hạn phải hoàn tất mọi nghi lễ. Gia đình có thể dựa vào trình tự dưới đây và điều chỉnh theo nơi người thân qua đời, hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền và nguyện vọng của người đã khuất.

Việc đầu tiên: Xác định có cần cấp cứu hay không

Nếu người thân bất tỉnh, không đáp ứng hoặc không thở bình thường mà chưa được nhân viên y tế xác nhận đã qua đời, hãy gọi 115 ngay và làm theo hướng dẫn của nhân viên cấp cứu. Đừng tự kết luận từ biểu hiện tay chân lạnh, cơ thể không cử động hoặc việc người bệnh đã cao tuổi. Việc báo tin cho họ hàng hay chuẩn bị nghi lễ không nên làm chậm hỗ trợ y tế.

Nếu người thân đang được chăm sóc cuối đời theo kế hoạch đã trao đổi với cơ sở y tế, gia đình hãy liên hệ đầu mối được ghi trong kế hoạch khi tình trạng thay đổi. Nhân viên phụ trách sẽ hướng dẫn bước tiếp theo phù hợp với trường hợp cụ thể.

Sau khi được xác nhận qua đời, cần liên hệ ai?

Cách xử lý ban đầu phụ thuộc vào nơi và hoàn cảnh người thân qua đời:

Nếu qua đời tại bệnh viện: Hỏi bộ phận phụ trách về giấy tờ xác nhận, thủ tục bàn giao và việc vận chuyển. Khi nhận giấy tờ, kiểm tra kỹ họ tên, ngày sinh và những thông tin nhân thân khác để kịp thời đề nghị sửa nếu có sai sót.

Nếu qua đời tại nhà: Liên hệ cơ sở y tế và chính quyền địa phương để được hướng dẫn việc xác nhận, cấp giấy tờ và các bước tiếp theo. Gia đình nên ghi lại tên người hướng dẫn, số điện thoại liên hệ và hồ sơ cần chuẩn bị.

Nếu xảy ra tai nạn, tử vong đột ngột hoặc có dấu hiệu bất thường: Báo ngay cho cơ quan chức năng. Không tự ý thay đổi hiện trường, di chuyển hoặc xử lý thi thể trước khi nhận hướng dẫn. Hồ sơ dùng để đăng ký khai tử trong những trường hợp này có thể khác với trường hợp qua đời tại cơ sở y tế.

Chọn một người điều phối để gia đình không bị rối

Người điều phối nên là người có thể giữ liên lạc, ghi chép và chuyển thông tin thống nhất cho cả nhà, không nhất thiết phải là người lớn tuổi nhất. Gia đình có thể chia ba đầu mối:

• Giấy tờ: Làm việc với cơ sở y tế, cơ quan tiếp nhận và lưu hồ sơ.
• Tang lễ: Hỏi thông tin về địa điểm, thời gian, vận chuyển và dịch vụ.
• Người thân: Báo tin, đón tiếp và chăm sóc những người đang chịu tang.

Trước tiên, hãy báo cho thân nhân gần gũi và người cần tham gia quyết định. Chỉ nên thông báo rộng rãi thời gian, địa điểm lễ viếng sau khi gia đình đã xác nhận các thông tin này. Các khoản chi và thay đổi lớn trong chương trình tang lễ nên được thống nhất qua một người đại diện.

Kiểm tra mong muốn của người đã khuất trước khi quyết định tang lễ

Nếu người thân từng để lại lời dặn, giấy tờ hoặc đã trao đổi về tín ngưỡng, hình thức an táng, nơi an nghỉ hay quy mô lễ viếng, gia đình nên xem lại trước khi đặt dịch vụ.

Trường hợp chưa có nguyện vọng rõ ràng, hãy chọn phương án phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện của gia đình và quy định tại địa phương.

Khi làm việc với đơn vị phục vụ tang lễ, nên yêu cầu ghi rõ từng công việc, thời gian thực hiện, người phụ trách và chi phí. Hỏi khoản nào nằm trong gói, khoản nào tính thêm và điều kiện thay đổi hoặc hủy dịch vụ. Gia đình có thể xem trước các khoản chi phí tổ chức đám tang để chuẩn bị câu hỏi khi trao đổi.

Giấy tờ tang lễ: Nên chuẩn bị và lưu giữ thế nào?

Hãy dành một túi hồ sơ hoặc thư mục riêng cho giấy tờ của người đã khuất, giấy tờ tùy thân của người đi làm thủ tục, giấy tờ do cơ sở y tế hoặc cơ quan có thẩm quyền cấp và các hợp đồng, phiếu thu dịch vụ. Chụp lại giấy tờ quan trọng để tiện đối chiếu, đồng thời giữ bản gốc cẩn thận.

Giấy báo tử hoặc giấy tờ thay thế giấy báo tử khác với kết quả đăng ký khai tử. Thành phần hồ sơ phụ thuộc vào hoàn cảnh qua đời và cách nộp hồ sơ. Một số thông tin có thể được cơ quan tiếp nhận khai thác dưới dạng điện tử. Trước khi đi làm thủ tục, hãy xem hướng dẫn đăng ký khai tử trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và hỏi nơi tiếp nhận nếu còn điểm chưa rõ.

Nếu cần giao giấy tờ gốc cho người hỗ trợ thực hiện công việc, gia đình nên biết rõ người nhận, mục đích sử dụng và thời điểm nhận lại

Trong 24 giờ đầu, đừng bỏ quên người đang chịu tang

Giữa các cuộc gọi và thủ tục, hãy sắp xếp nước uống, bữa ăn và chỗ nghỉ cho người nhà. Người cao tuổi, trẻ nhỏ và người có bệnh nền có thể cần một người ở cạnh để hỗ trợ. Nên thay nhau trực và ghi các việc đã thống nhất, tránh để một người vừa chịu mất mát vừa phải nhớ và quyết định tất cả.

Khi cảm thấy quá nhiều việc, gia đình chỉ cần xác định việc gần nhất là gì, ai phụ trách và khi nào cần làm. Những quyết định chưa cấp thiết có thể được bàn tiếp sau khi mọi người đã có đủ thông tin.

Danh sách kiểm tra nhanh trong 24 giờ đầu

• Xác định người thân có cần cấp cứu, gọi 115 nếu chưa được xác nhận qua đời và có dấu hiệu cần cấp cứu.
• Liên hệ cơ sở y tế hoặc cơ quan có thẩm quyền theo nơi và hoàn cảnh qua đời.
• Hỏi giấy tờ cần nhận, kiểm tra thông tin trên giấy tờ.
• Chọn một người điều phối và báo tin cho thân nhân gần gũi.
• Tìm lại nguyện vọng của người đã khuất, nếu có.
• Thống nhất những việc tang lễ cần làm trước và hỏi rõ chi phí.
• Gom giấy tờ vào một nơi, phân công người tìm hiểu thủ tục khai tử.
• Sắp xếp người chăm sóc, đồ ăn, nước uống và thời gian nghỉ cho gia đình.

 Câu hỏi thường gặp

Có phải hoàn tất mọi thủ tục và nghi lễ trong 24 giờ đầu không?

Không. Trong khoảng thời gian này, gia đình nên ưu tiên việc cấp thiết theo hoàn cảnh thực tế: hỗ trợ y tế nếu còn cần, liên hệ đúng đầu mối, nhận hướng dẫn về giấy tờ và thống nhất người điều phối. Thời gian thực hiện các thủ tục khác cần theo hướng dẫn của cơ quan tiếp nhận.

Người thân mất tại nhà thì có thể gọi ngay đơn vị tang lễ không?

Gia đình có thể tìm hiểu và trao đổi trước về dịch vụ, nhưng nên liên hệ cơ sở y tế và cơ quan có thẩm quyền để được hướng dẫn việc xác nhận, giấy tờ và xử lý phù hợp với hoàn cảnh qua đời. Nếu có dấu hiệu bất thường, hãy báo cơ quan chức năng trước khi thực hiện các bước tiếp theo.

Chưa xác định ngày giờ lễ viếng thì thông báo cho người thân thế nào?

Hãy báo trước cho những người thân gần gũi rằng người nhà đã qua đời và gia đình đang sắp xếp tang lễ. Khi địa điểm, thời gian được xác nhận, một đầu mối sẽ gửi thông tin chính thức để tránh nhiều phiên bản thông báo khác nhau.

Khi có người thân vừa qua đời, gia đình không cần tự mình giải quyết tất cả ngay lập tức. Bắt đầu từ việc cần làm trước mắt, ghi lại hướng dẫn của người phụ trách và chia việc cho những người có thể hỗ trợ sẽ giúp các bước tiếp theo rõ ràng hơn. Sự chu đáo trong tang lễ cũng bắt đầu từ việc chăm sóc những người đang ở lại.